(σημείωμα για την ξυλογλυπτική του Στέργιου Κεμανετζή)

    Η περίπτωση του Στέργιου Κεμανετζή προσέλκυσε το ενδιαφέρον μου εξαιτίας του πλήθους των ετερόκλητων στοιχείων που τη συνιστούν. Νέος και άγνωστος καλλιτέχνης της επαρχίας, από πολύ μικρός και ερασιτεχνικά - με την αρχική σημασία της λέξης - ασχολείται με τη ζωγραφική, τη γλυπτική και τη φωτογραφία, απαλλαγμένος από την υστερία της καταξίωσης, αλλά με το πάθος της δημιουργίας και τη συνεχή μαθητεία σε δασκάλους και σχολές που ταιριάζουν στην ανήσυχη φύση του.

Ξεκινά τη ζωγραφική από δεκατριών χρονών, με δασκάλους τον Χρήστο Παυλίδη, τον γνωστό ζωγράφο, γλύπτη και χαράκτη της Ξάνθης, και τον Γιάννη Ρουκούνη, ο οποίος τον μυεί στην αρχιτεκτονική αντίληψη του αντικειμένου. Οι σπουδές του στο τμήμα Γραφικών Τεχνών και Καλλιτεχνικών Σπουδών συμπληρώνονται από μαθήματα σε ιδιωτική σχολή γραφιστικής και φωτογραφίας, για να τον οδηγήσουν, προσωρινά, στη θέση του δασκάλου γραφιστικής, σχεδίου και φωτογραφίας, στο επάγγελμα του γραφίστα και στη συνέχεια στο επάγγελμα του βιοκαλλιεργητή. Με τη ξυλογλυπτική ασχολείται τα τελευταία πέντε χρόνια, όμως η μακρά μαθητεία του στο χώρο της τέχνης τον έχει εφοδιάσει με τα απαραίτητα εργαλεία, που εγγυώνται μια δυναμική μελλοντική πορεία.

   Η ζωντάνια του ξύλου τον γοητεύει. Αποτελεί στοιχείο της φύσης που αλλάζει μορφή, ενώ ο καλλιτέχνης συνομιλεί μαζί του καθώς το σκαλίζει και ανακαλύπτει τα μυστικά του. Είναι υλικό ευάλωτο και δύσκολο, αφού απαιτεί πρώτα την επίπονη αναζήτησή του κι έπειτα τη μακρόχρονη διαδικασία τής ‘παλαίωσης’ και την κατάλληλη επεξεργασία, για να απαλλαγεί από μύκητες και στοιχεία που καθορίζουν τη φθαρτότητα ή την ‘αθανασία’ του. Προσφέρει όμως την ευφροσύνη της άμεσης λάξευσης και την περιπέτεια των ευχάριστων ή δυσάρεστων εκπλήξεων, όπως κι η κάθε ερωτική σχέση, πόσο μάλλον όταν ενδημεί το στοιχείο του δυσπρόσιτου, του δαπανηρού και του άγνωστου, που τονώνουν την περιέργεια και την ηδονή.

   Η επιλογή τού ξύλου ως κυρίαρχου υλικού στις πλαστικές αναζητήσεις του Στέργιου Κεμανετζή συνδέεται με την κοσμοθεωρία του, αφού ως βιοκαλλιεργητής ζει κοντά στη φύση, αν και αυτή δεν αποτελεί τη μόνη πηγή της έμπνευσής του. Ο φιλήσυχος πολίτης, έργο εμπνευσμένο από δηλώσεις τού κυβερνητικού εκπροσώπου, φανερώνει τον επηρεασμό του καλλιτέχνη από το κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι. Άλλωστε το βασικό νόημα της τέχνης σε μια εποχή μαζικής κουλτούρας και κομφορμισμού είναι το γεγονός ότι ο δημιουργός μπορεί να υλοποιήσει κάτι απόλυτα δικό του, και μέσω του έργου του να εισχωρήσει στην πραγματικότητά μας.

   Η επαφή αυτή με την πραγματικότητα και η επίδραση του έργου του μέσω της συγκίνησης, είναι στην περίπτωση του Κεμανετζή το αποτέλεσμα των αντιθετικών στοιχείων που το συνιστούν. Η γόνιμη αναζήτηση, εμφανής στην μέχρι σήμερα πορεία του, δεν τον παρασύρει στην προσποίηση και στην εκζήτηση, αλλά αντίθετα οδηγεί σε μια γνησιότητα, που απορρέει από την σταθερότητα των επιλογών και των καθαρών περιγραμμάτων. Η ζώσα ύλη του ξύλου στις πλαστικές του δημιουργίες συνδυάζεται με αγωνιώδεις μορφές, που αντί να τρομοκρατούν τη ματιά μας με το εκπεφρασμένο δράμα τους, εξαγνίζουν και αποκαθαίρουν την ψυχή με την αποκάλυψη του μαύρου κομματιού της ύπαρξης.
  
   Η αρχική αντίδραση στα ξυλόγλυπτα έργα του Κεμανετζή είναι η διάθεση να τα αγγίξεις, για να λάβεις την απτική μετάγγιση μιας μαγικής δύναμης, που σχετίζεται με την γλυπτική, ως τέχνη της αφής, με αρχέγονες τελετουργίες των πολιτισμών της Αφρικής, ή της Νότιας Αμερικής. Τα κεφάλια και τα αντικείμενα-μέλη που μορφοποιεί στο ξύλο, είτε ρεαλιστικά είτε με περισσότερο αφαιρετικά στοιχεία, φανερώνουν τις επιρροές τού Μπρανκούζι, τού Μοντιλιάνι αλλά και άλλων δημιουργών, που πρεσβεύουν το σεβασμό στη φύση του υλικού και την απλότητα ως εκφραστική δύναμη. Αλλά ακόμα και έργα φαινομενικά ‘αποκρουστικά’, όπως η σπουδή του πάνω στην Κραυγή του Μουνκ, εγείρουν μεικτά συναισθήματα και ωθούν στην συν-κίνηση της ψυχής, που επιθυμεί να μετατραπεί σε χάδι πάνω στη λειασμένη επιφάνεια, ευελπιστώντας ότι θα παρηγορήσει το ‘άγαλμα’ από τον πόνο, το κακό και τ’ άδικο, με την αμφίδρομη επικοινωνιακή ενέργεια που εκλύεται ανάμεσα στο έργο και στο θεατή.

   Αν στη γλυπτική ισχύει το αξίωμα πως ‘η θυελλώδης έκφραση των αντιφάσεων της ζωής αποδίδεται ευκολότερα με το ξύλο’, κι αν στην ποίηση ισχύει το αξίωμα του Ουίλιαμ Μπλέικ ότι ‘η ενέργεια είναι αιώνια ευφροσύνη’, η ξυλογλυπτική του Στέργιου Κεμανετζή τα επαληθεύει, καθώς η ποιητική αγωνία των μορφών του επενεργεί καταλυτικά και τρέφει την ελπίδα στην ψυχή του θεατή.

   Κι ακόμα, τελειώνοντας αυτό το σημείωμα που γράφτηκε όχι τόσο ως σύσταση ενός άγνωστου καλλιτέχνη, αλλά πιο πολύ ως προϊδεασμός ενός εν δυνάμει ενδιαφέροντος πλαστικού έργου, ας ευχηθούμε σε κάποιον που αρνήθηκε ως σήμερα την κυριαρχία της μεταλλοπλαστικής, να προχωρήσει, όπως σχεδιάζει άλλωστε, σε ευτυχή παντρέματα του πάνσεπτου ξύλου με μεταλλικές ή συρμάτινες κατασκευές, και να αποδώσει με ακόμα περισσότερη ενάργεια το άλογο στοιχείο που κατακλύζει τη ζωή μας.    

Ελένη Γαραντούδη, Φιλόλογος